Нема глад за драмски текстови

Театарската и филмската драматургија е сферата во која Загорка Поп-Антоска Андоновска изминатава деценија го втиснува својот културен печат. Важи за еден од најпоставуваните драматурзи кај нас. Лани ги издаде збирката драми „Чевлички од челик 1“, се случи праизведбата на нејзиниот текст „Лет во три глави“ во Македонскиот народен театар и нејзината драматуршка работа на интернационалниот проект „Касандра“. Ниту полето на документарниот филм не и' е туѓо - авторски ги потпишува документарците „Сенки на душата - Приказна за Стојан Конев и градот“ и „Адам и Ева“, за кој пред четири години доби посебно признание на Фестивалот за документарен филм „Загребдокс“.

Десетгодишната работа ја одбележа во минатиот месец со поставувањето на претставата „Душички“ во Кумановскиот театар како нејзино режисерско деби.

Македонско-црногорската претстава „Владимир и Косара“ е последното драматуршко остварување на Поп-Антоска Андоновска, кое вечерва во 20.30 часот во Куршумли ан премиерно ќе биде прикажано пред нашата публика. Претставата е во режија на Слободан Милатовиќ, а копродукција меѓу фестивалот „Барски љетопис“ од Црна Гора и Скопско лето од Македонија.

Драматург во својство на режисер

Повторно соработувате со режисерот со кој ја работевте „Касандра“ на еден нов копродукциски проект. Дали токму од успехот на „Касандра“ се роди „Владимир и Косара“?

- Идејата за претставата „Владимир и Косара“ беше на режисерот Слободан Милатовиќ. Тој предложи да направиме нов копродукциски проект што ќе ги поврзе нашите две земји, нашите две култури. Така се одлучивме за приказната за Косара, ќерката на Самуил и нејзиниот сопруг кралот Владимир, крал на Дукља. Тоа е една силна, љубовна приказна што е на работ меѓу историјата и легендата. Таа ми беше силна инспирација и провокација авторски да ја претворам во драмски текст. Тоа е текст што се занимава со искушението на Косара да ја жртвува својата чиста душа за спас на животот на својот маж, светиот крал Владимир, кој се' би сторил да ја спаси нејзината душа. Претставата беше премиерно изведена на 16 јули, на отворањето на фестивалот „Барски љетопис“. Поради големиот интерес на црногорската публика за оваа приказна за светиот крал Владимир, кој е заштитник на градот Бар, беше одиграна и на 17 јули. Самата претстава е специфична во поглед на јазикот. Весна Гаврил, која ја игра улогата на Косара, зборува на македонски јазик, додека Црногорецот Миќо Обрадовиќ како Владимир зборува на својот мајчин јазик.

Во минатиот месец дебитиравте како режисер со претставата „Душички“ во Кумановскиот театар, која е комплетно Ваш авторски проект. Каков е предизвикот да се работи сопствен текст?

- Имавме прекрасен, спокоен и креативен процес. Работев со одлична екипа, и тоа е голема привилегија за секој режисер. Многу ми е чудно кога ќе речам режисер, бидејќи јас се чувствувам како драматург и драматичар во својство на режисер. Што се однесува до предизвикот да се режира сопствен текст, предизвикот е огромен. Возбудата е неопислива. Конечно претставата што се игра во твојата глава, додека се пишува текстот, се материјализира на сцената. Секако, низ актерската креација. Така првобитната идеја се споделува со публиката. Тоа е посебно важно за праизведбите. Честопати на македонската сцена во праизведбите се повредува текстот, а со тоа и авторот на текстот. Постојат многу причини поради кои се одлучив за Кумановскиот театар. Претставата останува на редовен репертоар на Кумановскиот театар и се надевам дека ќе има долг живот.

Драмите - белег на ова време

Моментно, Вашите текстови се меѓу најпоставуваните текстови од македонски автор. Дали кај нас се бараат домашните текстови?

- Драмски текстови има, а ќе има уште повеќе ако има интерес за нив во театрите. Сметам дека е прашање на некаков тренд кај македонските режисери да создаваат големи концепти на веќе илјадапати изиграни текстови. За да се постави праизведба на современ текст навистина е потребна храброст и голем режисерски потенцијал. Унковски тоа го правеше долго во Македонија, а сега го прави и во регионот. Благодарение на ваквите состојби, може да се заклучи дека Македонија е една од ретките земји во кои нема глад за нови драмски текстови. Тоа Министерството го знае и им дава приоритет на таквите.

Колку кај нас се цени работата на драматургот, со оглед на тоа што е мал бројот на вработени драматурзи во театрите?

- Одговорот лежи во вашето прашање. Во македонските театри главно нема вработени драматурзи. Тоа се гледа и во репертоарската политика на театрите и во квалитетот на претставите. Улогата на драматургот во театарот мора да е суштинска, а не формална. Мислам дека ќе помине многу време додека се достигне ова. Проблемот лежи на друго место, но тоа е долга приказна.

Во годинашната програма за култура е селектирана Вашата збирка „Драми 2, Урнатини“. Кога ја планирате промоцијата и дали и „Душички“ ќе биде дел од оваа збирка?

- Во септември ќе биде промоцијата на вториот дел од збирката мои драми создадени во последната деценија. Исто како и во првата, ќе бидат издадени четири драмски текста и тоа: „Душички“, „Владимир. Косара. И љубовта“, „Грев“ и „Истрели“, со што ќе биде заокружена бројка од осум мои издадени драмски текстови. Му благодарам на Министерството за култура што се грижи за опстојбата на македонската современа драма и низ публикациите. Тоа е тоа што ќе остане по нас, како белег на ова време.

Марина Лазаревска

          Извор “Дневник„ 23.07.2010