"Де­мо­нот" на Сте­фа­нов­ски ќе се иг­ра во Па­риз

Дра­ми­те на Го­ран Сте­фа­нов­ски се пре­ве­доа во Па­риз, Аме­ри­ка и во Бра­тис­ла­ва

Не­о­дам­на во Ан­то­ло­ги­ја­та на ев­роп­ски дра­ми во Аме­ри­ка е об­ја­вен и драм­ски­от текст на Го­ран Сте­фа­нов­ски "Хо­тел Ев­ро­па". Тој текст бе­ше дел од еден ком­плек­сен про­цес кој тра­е­ше ед­на го­ди­на, про­дук­ци­ја­та ја ре­жи­раа 9 ре­жи­се­ри, а иг­раа 25 ак­те­ри од по­ве­ќе зем­ји. "Хо­тел Ев­ро­па" се иг­ра­ше во пет ев­роп­ски гра­до­ви во на­пуш­те­ни об­јек­ти, а бе­ше про­ду­ци­ра­на од "Ин­тер­култ" од Швед­ска.
Дра­ма­та "Де­мо­нот од Де­бар ма­а­ло" од Сте­фа­нов­ски де­но­ви­ве из­ле­зе од пе­чат во Па­риз на фран­цу­ски ја­зик, во пре­вод на Ма­ри­ја Бе­жа­нов­ска. До­го­во­ре­но е тек­стот да би­де пос­та­вен во Па­риз го­ди­на­ва, а ќе го ре­жи­ра До­ми­ник Дол­мие. Во пред­го­во­рот пи­шу­ва де­ка Де­бар ма­а­ло е на­сел­ба ко­ја го пре­жи­ве­а­ла ка­тас­тро­фал­ни­от скоп­ски зем­јот­рес, и се на­о­ѓа спро­ти Уни­вер­зал­на­та са­ла, ко­ја е си­но­ним за со­ли­дар­ност и ре­конс­трук­ци­ја. До ова ма­а­ло се стиг­ну­ва пре­ку бу­ле­ва­рот Пар­ти­зан­ска. Та­му жи­вее хе­ро­јот на Сте­фа­нов­ски Ко­це, кој се бо­ри да ја заш­ти­ти Ма­ке­до­ни­ја во ко­ја тој ве­ру­ва, да ја заш­ти­ти од про­тив­реч­нос­ти­те на мо­дер­но­то вре­ме.
"Де­мо­нот од Де­бар ма­а­ло" ќе се пос­та­ви и во Су­бо­ти­ца, а ќе ја ре­жи­ра Дра­га­на Ми­ло­шев­ска.
Во но­вос­ти­те од Го­ран Сте­фа­нов­ски е и кни­га­та "Из­бра­ни дра­ми" об­ја­ве­на во Бра­тис­ла­ва, а во пре­вод од Јан Јан­ко­вич.

          Извор „Вест„ 08.03.2010

 БИТОЛА

Ансамблот на Народниот театар-Битола подготвува две премиерни претстави. Покрај комедијата "Покојник" од Бранислав Нушиќ, во режија на Љупчо Георгиевски, се подготвува уште и претставата "Слугински" по текст на Жан Жене.

- На матичната сцена ја подготвуваме и претставата "Слугинки", во режија на Иван Јерчиќ. Претставата е метафора на нашето денешно живеење, на нашите стеги, стравови, желби и копнежи, велат од Битолскиот театар.

Во "Слугинки" ќе настапат Илина Чоревска, Викторија Степановска и Маја Андоновска, а премиерата ќе се одржи на 27 март, Меѓународниот ден на театарот.

          Извор „Вечер„ 08.03.2010

Опасност да останат непреведени на англиски јазик им се заканува на драмите од основоположникот на нашето драмско творештво, Васил Иљоски, а со тоа и да заглави целиот проект за превод на 130 тома македонска книжевност. Во рамките на проектот, од Иљоски се легендарната „Чорбаџи Теодос“ и „Чест“, но не и „Бегалка“. Синот Мирослав Иљоски не се согласува што тоа дело не е вклучено и не сака да потпише договор за превод само на тие две драми. Тој истакнува дека со „‘Бегалка’ започна борбата за јазикот, без кој денес немаше да опстанеме како Македонци и поради тоа треба да биде преведена“.

Измени не се можни

Од Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“, кои го водат проектот за превод на повеќетомната едиција, пак, велат дека измени не се можни и дека целиот проект може да застане доколку не го добијат авторското одобрение.

Несогласувањата меѓу Мирослав Иљоски и НУБ почнале на почетокот од годинава, кога беше најавено дека сите дела што беа објавени во едицијата со македонска книжевност ќе бидат преведени на англиски јазик. Во рамките на едицијата, од драматургот Васил Иљоски веќе се застапени „Чорбаџи Теодос“ и „Чест“. Синот Мирослав реагирал до НУБ и побарал во нив да биде вклучена и „Бегалка“, но позитивен одговор не добил.

- Еве го македонскиот синдром на самоуништувањето! Ставен сум до ѕид, ме условуваат дека ако не се согласам делата од мојот татко да одат без таа драма, која е најзачајна за нашиот јазик, тогаш ништо од него нема да преведат - вели Мирослав Иљоски.

Тој смета дека ќе биде нанесена национална штета ако драмата не е вклучена во контингентот за превод на англиски. Тој предлага, во краен случај, „Бегалка“ да биде поставена на местото на драмата „Чест“.

- Со таа драма на почвата на Македонија, во услови на ропство, проблесна завидна висока театарска култура. Најзначајното основоположничко дело, антологиската, култната „Бегалка“, како што констатираат најистакнати истражувачи на делото на Иљоски, е прескокната. Тоа е на голема штета на националната култура и на нејзината презентација во светот. „Бегалка“ беше жестоко задушувана во услови на невидено жестока асимилација под ропството на кралска Југославија. Која ли е таа толку силна причина сега Македонија да го скрива тоа дело од светската културна јавност - додава Мирослав Иљоски.

Тој тврди дека од него не била побарана дозвола ниту за објавувањето на драмите на македонски јазик во рамките на 130 тома наша книжевност.

Отстапки

И покрај барањата на Мирослав Иљоски, од Универзитетската библиотека не најавуваат дека ќе направат отстапки од предвидениот проект. Директорот на НУБ, Миле Бошески, кој сега е главен уредник на преводната едиција, вели дека двајцата други наследници на авторските права за делата на Васил Иљоски веќе го потпишале договорот со кој дозволуваат објавување и превод на делата „Чорбаџи Теодос“ и „Чест“, без „Бегалка“.

- Од Владата имаме убаво назначено дека треба доследно на англиски јазик да се преведат истите 130 тома што беа објавени на македонски јазик. Нема менување автори, нема менување дела внатре, не смее да се прават измени. Сега, пак, синот на Иљоски ни диктира нешто по своја волја. Што ли ќе се случи со проектот ако секој посака нешто да измени, да додаде или да одземе. Тоа ќе биде хаос. Проектот е веќе дефиниран, оформен и не можеме да ги менуваме делата. Се надевам дека сепак човекот ќе ги почитува нашите аргументи зашто, во спротивно, ќе избегаме од концептот на самиот проект - вели Бошески.

Тој додава дека, доколку не добијат согласност од Мирослав Иљоски, тогаш ќе настане застој во целиот процес за превод на книгите.

- Ако не потпише согласност за превод на книгата, ќе искористиме и други механизми. Сега одиме на лично договарање со него. Потоа ќе преминеме на официјално писмено барање. Ако на тоа барање не одговори писмено дека се согласува да биде изведен превод, потоа ние ќе бараме од Министерството за култура да направиме некоја промена. Но, тоа секако ќе ни создаде нови проблеми. Тоа е една голема процедура. Така целиот процес ќе застане, а ние не сакаме проектот да излезе осквернавен, особено зашто за 99 отсто од книгите веќе се завршени преговорите за авторските права - истакнува Бошески.

Во повеќетомната едицијата, драмата „Чест“ е објавена во сто и првиот том „Современа македонска драма“, а „Чорбаџи Теодос“ е во шестиот том „Македонска битова драма“. Претседател на комисијата и на редакцијата што го уредуваше македонското издание на 130 тома беше Санде Стојчевски. Тој вели дека за секоја област одлучувале стручни лица. Во делот за македонската драма била консултирана Јелена Лужина, театролог, по чија процена било одлучено од Васил Иљоски да одат тие две драми.

- За македонската драма ја ангажиравме Јелена Лужина, која е најкомпетентна личност што може да каже дали делото на Васил Иљоски е со битови карактеристики, дали е модерно, дали е постомодерно. Синот тоа не може да го оценува. Треба да ги остави критичарите да го кажат тоа што го мислат за творештвото на Васил Иљоски - вели Стојчевски.

Доколку нема застои и доколку спротивставените страни набрзо најдат заедничко решение, преводот од планираните 130 тома на англиски јазик треба да биде готов до крајот на годинава.

Тоше Огњанов

Битовото да се тргне од Иљоски

Мирослав Иљоски истакнува и дека драмите на неговиот татко не треба да се оценуваат како битови.

- Јавно, во својот културолошки тестамент упатен до македонската јавност, токму Васил Иљоски побара од неговите дела да се симне лепенката битово. Таа авторова забрана за претставување на неговото творештво како битово и според Законот за авторските права треба да се почитува - вели Мирослав Иљоски.

          Извор „Дневник„ 05.03.2010

На сцената на Македонската опера и балет, вечерва во 20 часот повторно може да се проследи Вердиевата опера „Травијата“.

Диригентската палка е во рацете на Бисера Чадловска, а во претставата учествуваат гостинката од Бугарија Маријана Панова како Виолета, Ѓорѓи Цуцковски и Горан Начевски во улогите на Алфред и Жорж Жермон.

Во останатите улоги настапуваат: Флора – Катерина Бошковска, Анина – Серафина Фантаузо, Барон Дуфол – Кирју Лијаковски, Маркиз Обињи – Ристе Велков, Гастон Леториер – Зоран Даскаловски, Д-р Гренвил – Бранислав Поп Георгиевски, Јозеф – Дејан Тошев, Комесар – Игор Гиновски, како и оркестарот, хорот на Операта и ансамблот на Балетот на МОБ.

Солисти во балетот се Саша Ефтимова и Бобан Ковачевски, а режисер на претставата е Емил Бошнаков (Бугарија), сценографијата е на Живојин Трајановиќ, а костимите се на Марија Пупучевска. (Н.П.)

          Извор “Утрински весник„ 05.03.2010